تفاوت زخم شریانی و وریدی — راهنمای جامع تشخیص برای بیماران
به عنوان متخصصان درمان زخم، همیشه به بیماران گوشزد می‌کنیم: درمان زخم شریانی دقیقاً برعکس زخم وریدی است! یک اشتباه ساده در تشخیص یا خوددرمانی می‌تواند به از دست رفتن اندام منجر شود. در این مقاله به زبان ساده تفاوت این دو را بررسی می‌کنیم.
یک مسیر دو طرفه: شریان‌ها خون می‌آورند، وریدها می‌برند
برای درک تفاوت این دو زخم، باید سیستم گردش خون پا را بشناسید. سرخرگ‌ها (شریان‌ها) خون پر از اکسیژن را از قلب به پا می‌آورند. در مقابل، سیاهرگ‌ها (وریدها) خون مصرف‌شده را برخلاف جاذبه زمین به قلب برمی‌گردانند. اختلال در هر کدام از این مسیرها، نوع کاملاً متفاوتی از زخم را ایجاد می‌کند.
زخمهای وریدی (سیاهرگی) چیست و چه علائمی دارد؟
علت اصلی زخم وریدی، پرفشاری خون در اندام تحتانی است. وقتی دریچه‌های “لانه کبوتری” در رگ‌های پا خراب می‌شوند (مثل واریس شدید)، خون نمی‌تواند به سمت قلب برگردد. تجمع خون باعث تورم، خروج مایعات به بافت و در نهایت ایجاد زخم می‌شود.
محل قرارگیری و ظاهر
معمولاً در قسمت داخلی ساق پا (از زیر زانو تا مچ) ایجاد می‌شود. شکل ظاهری آن حاشیه‌ای نامنظم دارد.
وضعیت پوست و رنگ
پوست ساق پا به دلیل تجمع خون، به رنگ قهوهای تا بنفش در می‌آید. پوست سفت، سخت، خشک و درخشان می‌شود.
احساس بیمار و علائم فیزیکی
بیمار احساس سنگینی شدید، گزگز و خارش در پا دارد. محل زخم گرم است و تورم قابل توجهی در قاعده پا دیده می‌شود.
وضعیت ترشحات و عفونت
این زخمها معمولاً ترشحات زیادی دارند. در صورت عفونی شدن، بدبو شده، خروج چرک دیده می‌شود و بیمار ممکن است تب کند.
چه کسانی مستعد زخم وریدی هستند؟
افراد دارای چاقی مفرط، فشار خون بالا، دیابت، افراد سیگاری، کسانی که شغلشان ایستادن طولانی مدت می‌طلبد، سالمندان و بیماران دارای نارسایی‌های قلبی و کلیوی در معرض خطر بالای زخمهای وریدی قرار دارند.
پروتکل درمانی زخم وریدی
کمک به برگشت خون
مهمترین اقدام، بالا نگه داشتن پا از سطح قلب و استفاده از جوراب واریس است تا خون برخلاف جاذبه به قلب بازگردد.
اصلاح سبک زندگی
قطع کامل سیگار، کاهش وزن، مصرف میوه‌های تازه و ورزش منظم و اصولی تحت نظر پزشک.
مداخلات پزشکی و مدیریت زخم
مشاوره با جراح عروق، کنترل فشار خون، شستشوی ضدعفونی زخم و استفاده از پانسمانهای جاذب و مرطوب برای مدیریت ترشحات زیاد این نوع زخم.
زخمهای شریانی (سرخرگی) چیست و چه علائمی دارد؟
علت زخم شریانی، نرسیدن خون (و اکسیژن) به بافت است. وقتی سرخرگ‌ها مسدود می‌شوند، بافت‌ها از گرسنگی و کمبود اکسیژن می‌میرند و بافت نکروز (سیاه و مرده) ایجاد می‌شود.
محل قرارگیری و ظاهر
معمولاً در انتهای اندام (نوک انگشتان، پنجه و پاشنه پا). زخم بسیار منظم و دارای مرز مشخص است (انگار پانچ شده است).
وضعیت پوست و رنگ
پوست اطراف زخم کاملاً رنگپریده و سفید است. در معاینه، عضو مبتلا سرد است و ریزش مو در اندام تحتانی دیده می‌شود.
درد شدید و الگوی آن
بیمار درد شدید، پایدار و سرکشی حتی در زمان استراحت دارد که در شب بدتر می‌شود. با لمس یا ضربه، زخم به راحتی خونریزی می‌کند.
نبض و معاینات بالینی
در معاینه توسط درمانگر، نبض پشت پا (دورسال پدیس) بسیار ضعیف است یا اصلاً احساس نمی‌شود.
قانون طلایی درمانگر: تفاوت در بالا و پایین بردن پا!
در زخم وریدی، بالا بردن پا درد را تسکین می‌دهد (چون خون را خالی می‌کند). اما در زخم شریانی، بالا بردن پا درد را به شدت افزایش می‌دهد و بیمار برای تسکین درد مجبور است پای خود را از لبه تخت آویزان کند!
پروتکل درمانی زخم شریانی
کمک به خونرسانی موقت
برخلاف زخم وریدی، در اینجا بیمار باید پای خود را آویزان کند تا جاذبه به رسیدن خون به نوک انگشتان کمک کند.
مداخلات عروقی و اکسیژن‌تراپی
مراجعه به جراح عروق (آنژیوگرافی یا دارو)، کاهش شدید چربی خون، و استفاده از روش‌هایی مانند اوزون‌تراپی یا اکسیژن پرفشار (هایپرباریک) برای زنده نگه داشتن بافت.
مدیریت دقیق زخم
تجویز آنتی‌بیوتیک توسط متخصص عفونی، شستشوی بسیار محتاطانه، و استفاده از پانسمانهای نوینی که رطوبت بستر زخم را بدون آسیب رساندن به بافت ضعیف، حفظ می‌کنند.
تشخیص اشتباه می‌تواند خطرناک باشد؛ کار را به متخصص بسپارید
کلینیک تخصصی الو زخم، با بهره‌گیری از مجرب‌ترین درمانگران زخم در تهران و شهرستان‌ها، آماده ارزیابی دقیق نوع زخم شما و ارائه کاراترین سیستم‌های درمانی روز دنیا در منزل شماست.
سلب مسئولیت: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جهت آگاهی‌بخشی است و هرگز نباید جایگزین تشخیص پزشک متخصص یا درمانگر بالینی زخم شود. بستن یا بالا نگه داشتن اشتباه پای دارای زخم شریانی می‌تواند منجر به از دست رفتن عضو شود. همواره پیش از هر اقدامی با متخصصین الو زخم مشورت نمایید.
