معیار برادن چیست؟ جدول نمرهدهی، تفسیر امتیاز و روش محاسبه
اگر عزیزی در بستر است، مهم‌ترین سؤال پرستار این است: «خطر زخم بستر چقدر است؟» پاسخ این سؤال را یک ابزار ساده اما استاندارد میدهد: معیار برادن. در این راهنما با نگاه یک متخصص مراقبت از زخم، جدول کامل امتیازها، معنی هر نمره و کارهایی که بعد از محاسبه باید انجام شود را می‌خوانید.
معیار برادن چیست؟
معیار برادن (Braden Scale) پرکاربردترین ابزار بالینی برای سنجش خطر ایجاد زخم بستر است. پرستار شش شاخص را نمره میدهد: درک حسی، رطوبت پوست، فعالیت، تحرک، تغذیه و اصطکاک/کشش. جمع نمره بین ۶ تا ۲۳ است و هرچه عدد کمتر باشد، خطر بیشتر است. نمره ۱۸ یا کمتر یعنی بیمار «در معرض خطر» محسوب می‌شود و باید برنامه پیشگیری شروع شود.
معیار برادن چه چیزهایی را میسنجد؟
هر شاخص یکی از راه‌هایی را نشان میدهد که فشار و رطوبت می‌توانند به پوست آسیب بزنند. پرستار با مشاهده و گفت‌وگو با بیمار یا همراه او، برای هر شاخص عددی بین ۱ تا ۴ (در اصطکاک ۱ تا ۳) ثبت می‌کند.
۱. درک حسی
آیا بیمار میتواند فشار و درد را حس کند و به آن واکنش نشان دهد؟ کسی که درد را حس نمی‌کند، خودش را جابه‌جا نمی‌کند.
۲. رطوبت پوست
عرق، ادرار، مدفوع یا ترشح زخم چقدر پوست را خیس نگه می‌دارند؟ پوست مرطوب زودتر آسیب می‌بیند.
۳. فعالیت
بیمار تمام وقت در تخت است، روی صندلی می‌نشیند یا راه می‌رود؟
۴. تحرک
آیا بیمار میتواند وضعیت بدن را بدون کمک تغییر دهد؟ این شاخص با «فعالیت» فرق دارد.
۵. تغذیه
دریافت پروتئین، کالری و مایعات کافی است یا بیمار بی‌اشتها و کم‌وزن شده است؟
۶. اصطکاک و کشش
آیا هنگام جابه‌جایی پوست روی ملافه کشیده می‌شود یا بیمار روی تخت سر می‌خورد؟
جدول معیار برادن (نمره ۱ تا ۴ برای هر شاخص)
جدول زیر خلاصه‌ای از توصیف هر نمره است. در بالین، پرستار توصیف دقیق‌تر هر سطح را با وضعیت بیمار مقایسه می‌کند.
| شاخص | نمره ۱ | نمره ۲ | نمره ۳ | نمره ۴ |
|---|---|---|---|---|
| درک حسی | کاملاً محدود: به درد پاسخ نمی‌دهد | بسیار محدود: فقط به درد پاسخ میدهد | کمی محدود: به صحبت پاسخ میدهد اما همیشه ناراحتی را نمی‌گوید | بدون محدودیت |
| رطوبت | دائماً مرطوب | اغلب مرطوب (تعویض ملافه حداقل هر شیفت) | گاهی مرطوب (روزانه یک بار ملافه‌تعویض) | به‌ندرت مرطوب |
| فعالیت | در تخت | روی صندلی (نمی‌تواند وزن خود را تحمل کند) | گاهی راه می‌رود | اغلب راه می‌رود |
| تحرک | کاملاً بی‌حرکت | بسیار محدود | کمی محدود | بدون محدودیت |
| تغذیه | بسیار ضعیف | احتمالاً ناکافی | کافی | عالی |
| اصطکاک و کشش | مشکل‌دار: نیاز به کمک زیاد برای جابه‌جایی | مشکل بالقوه: کمی کمک لازم دارد | بدون مشکل | — (حداکثر نمره ۳) |
نمره برادن چه معنایی دارد؟
مجموع شش شاخص بین ۶ (بیشترین خطر) و ۲۳ (کمترین خطر) است. دسته‌بندی رایج به این صورت است:
| مجموع نمره | سطح خطر | اقدام معمول |
|---|---|---|
| ۱۹ تا ۲۳ | بدون خطر | مراقبت معمول پوست و بازبینی دوره‌ای |
| ۱۵ تا ۱۸ | خطر خفیف | برنامه تغییر وضعیت، مراقبت از پوست و بهبود تغذیه |
| ۱۳ تا ۱۴ | خطر متوسط | تغییر وضعیت منظم، سطح حمایتی مناسب و کنترل رطوبت |
| ۱۰ تا ۱۲ | خطر زیاد | برنامه فعال: تشک مناسب، چرخش مکرر، محافظت از پاشنه‌ها |
| ۹ یا کمتر | خطر بسیار زیاد | مراقبت فشرده و ارزیابی تخصصی پرستار زخم |
نمره ۱۸ در بسیاری از مراکز به‌عنوان «آستانه ورود به برنامه پیشگیری» استفاده می‌شود. در سالمندان یا بیماران با شرایط خاص، پرستار ممکن است حتی با نمره بالاتر هم پیشگیری را آغاز کند.
نمره برادن را چگونه محاسبه کنیم؟
مثال: خانمی ۸۲ ساله پس از شکستگی لگن بیشتر وقت در تخت است. نمرهدهی پرستار به این شکل است:
درک حسی = ۲
خواب‌آلود است و فقط به محرک دردناک واکنش مشخص نشان میدهد.
رطوبت = ۲
به‌دلیل بی‌اختیاری ادرار، ملافه چند بار در روز خیس می‌شود.
فعالیت = ۱ و تحرک = ۲
تمام روز در تخت است و وضعیت بدن را فقط کمی و با کمک تغییر میدهد.
تغذیه = ۲ و اصطکاک = ۱
کمتر از نصف غذا را می‌خورد و برای جابه‌جایی کمک کامل لازم دارد.
جمع نمره = ۱۰
۲ + ۲ + ۱ + ۲ + ۲ + ۱ = ۱۰ ← خطر زیاد. پرستار تشک مناسب، برنامه چرخش و مکمل تغذیه‌ای را آغاز می‌کند.
برای آشنایی با خود زخم‌ها و علائم آن‌ها درجات زخم بستر و علائم و نشانه‌های زخم بستر را بخوانید.
نمره پایین است؛ حالا چه باید کرد؟
ارزش معیار برادن در عدد آن نیست، در اقداماتی است که بعد از آن انجام می‌شود. هر شاخصی که نمره پایین گرفته، یک راه‌حل مشخص دارد:
درک حسی پایین
بازبینی مکرر پوست، به‌ویژه روی برجستگی‌های استخوانی؛ بیمار نمی‌تواند درد را اعلام کند.
رطوبت زیاد
مدیریت بی‌اختیاری، شست‌وشوی ملایم، استفاده از محافظ پوستی و ملافه خشک.
تحرک و فعالیت کم
تغییر وضعیت طبق برنامه پرستار، استفاده از تشک مناسب و بالشت بین زانوها و زیر پاشنه‌ها.
تغذیه ضعیف
ارزیابی تغذیه، کافی بودن پروتئین و مایعات و در صورت نیاز مکمل با نظر پزشک.
اصطکاک و کشش
بلند کردن بیمار هنگام جابه‌جایی (نه کشیدن)، پوشش محافظ برای نواحی پرفشار و کنترل زاویه بالا آمدن تخت.
جزئیات اجرایی را در روش‌های پیشگیری از زخم بستر ببینید.
تفاوت معیار برادن با مورس و سایر ابزارها
نام «مورس و برادن» اغلب با هم جست‌وجو می‌شود، اما این دو ابزار دو موضوع کاملاً متفاوت را می‌سنجند:
معیار برادن
خطر ایجاد زخم بستر را میسنجد. نمره کمتر یعنی خطر بیشتر (بازه ۶ تا ۲۳).
معیار مورس
خطر سقوط بیمار را میسنجد. در این ابزار نمره بالاتر یعنی خطر بیشتر و معمولاً نمره ۴۵ و بالاتر پرخطر است.
معیارهای دیگر
ابزارهایی مانند نورتون و واترلو نیز برای خطر زخم بستر به کار می‌روند؛ برادن به‌دلیل سادگی و پژوهش‌های فراوان رایج‌تر است.
معیار برادن چه چیزهایی را نمی‌تواند نشان دهد؟
این ابزار کمک بزرگی است، اما جایگزین معاینه پوست نیست:
نکاتی که پرستار متخصص همیشه در نظر میگیرد
- نمره بالا تضمین نمی‌کند که زخم ایجاد نشود؛ پوست باید به‌طور مرتب معاینه شود.
- در پوست تیره، قرمزی همیشه دیده نمی‌شود. گرمی، تورم و سفتی یا نرمی غیرعادی بافت نشانه‌های مهم‌تری هستند.
- بیماران با دیابت، نارسایی گردش خون یا فشار خون پایین ممکن است حتی با نمره متوسط، پوست آسیب‌پذیر داشته باشند.
- نمره باید با تغییر وضعیت بیمار (جراحی، بستری جدید، کاهش اشتها، شروع بی‌اختیاری) دوباره محاسبه شود.
- برای کودکان از نسخه‌های اختصاصی مانند برادن کیو (Braden Q) استفاده می‌شود، نه جدول بزرگسالان.
محاسبه نمره برادن در منزل با پرستار متخصص
اگر بیمار شما در خانه نگهداری می‌شود و مطمئن نیستید خطر زخم بستر چقدر است، پرستار متخصص زخم میتواند نمره برادن را محاسبه کند، تشک و برنامه چرخش مناسب را پیشنهاد دهد و پوست را در ویزیت‌های دوره‌ای بررسی کند.
آشنایی با اعزام پرستار و متخصص زخم به منزلپرسشهای پرتکرار درباره معیار برادن
آیا میتوان معیار برادن را در خانه محاسبه کرد؟
خانواده میتواند با جدول بالا برآورد کلی داشته باشد، اما نمرهدهی دقیق باید توسط پرستار یا پزشک انجام شود، چون تفسیر مواردی مثل درک حسی و تحرک نیاز به آموزش دارد.
معیار برادن هر چند وقت یک بار باید تکرار شود؟
در بیمارستان معمولاً هنگام پذیرش و سپس طبق پروتکل مرکز (غالباً روزانه یا هر چند روز) و در هر تغییر وضعیت بیمار تکرار می‌شود. در منزل نیز با تغییر شرایط بیمار یا طبق برنامه پرستار بازبینی می‌شود.
نمره برادن ۱۲ یعنی چه؟
مجموع ۱۰ تا ۱۲ در دسته «خطر زیاد» قرار میگیرد. معمولاً لازم است تشک حمایتی، برنامه تغییر وضعیت منظم و کنترل رطوبت و تغذیه فوری آغاز شود.
تفاوت معیار مورس و برادن چیست؟
برادن خطر زخم بستر را میسنجد و مورس خطر سقوط را. اولی با نمره کمتر خطر بیشتری را نشان میدهد و دومی با نمره بیشتر.
اگر نمره برادن بالا باشد، دیگر زخم بستر نمیگیرد؟
خیر. نمره بالا فقط خطر کمتر را نشان میدهد. هر بیماری که فشار طولانی روی یک نقطه پوست دارد، ممکن است دچار آسیب شود؛ به همین دلیل بازبینی پوست ادامه مییابد.
نمره خطر زخم بستر بیمار شما چند است؟ با پرستار متخصص زخم مشورت کنید
09362399484 — پاسخگویی سریع | تهران، خیابان ملاصدرا، نبش شیراز شمالی، جنب بانک کشاورزی، پلاک ۳۶
این مقاله صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین ویزیت و تشخیص پزشک یا متخصص زخم نیست. در شرایط اورژانسی (خونریزی شدید غیرقابل کنترل، تب بالا، علائم عفونت گسترده یا تغییر ناگهانی هوشیاری) بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
