کلینیک الوزخم با بهرهگیری از متخصصان مجرب، شما را در مسیر درمان و بهبود انواع زخمهای دیابتی یاری میکند. این مقاله به صورت جامع به سوالات کلیدی در مورد زخم دیابتی پاسخ میدهد و راهکارهای درمانی مؤثر را معرفی میکند.
زخم دیابتی چیست؟ چرا اهمیت دارد؟
دیابت به عنوان سومین علت مرگ و میر در ایران، عوارض متعددی از جمله مشکلات کلیوی، بینایی، اختلال در خونرسانی و حس اندام تحتانی، و مشکلات قلبی و عصبی را به دنبال دارد. یکی از خطرناکترین عوارض دیابت، زخم پای دیابتی است.
تحقیقات نشان میدهد که میزان مرگ و میر در افراد دیابتی با زخم پای دیابتی، به مراتب بالاتر از افراد بدون این عارضه است. به طور متوسط، یک فرد دیابتی که دچار زخم پا شده است، حدود ۳ سال زودتر از سایر بیماران دیابتی جان خود را از دست میدهد. علاوه بر این، زخم پای دیابتی به دلیل کاهش کیفیت زندگی، میتواند تا ۶ سال از امید به زندگی فرد بکاهد.
این آمار نشاندهنده اهمیت حیاتی توجه به زخمهای دیابتی است. هرگز این زخمها را دستکم نگیرید. زخم پای دیابتی حداقل یک بار در طول زندگی هر فرد دیابتی اتفاق میافتد و در صورت عدم پیگیری به موقع و تخصصی، میتواند منجر به قطع عضو شود.
چه کسانی در معرض خطر زخم دیابتی هستند؟
وجود یک یا چند مورد از عوامل زیر، فرد را مستعد ابتلا به زخم پای دیابتی میکند:
- چاقی
- سیگار کشیدن
- عدم کنترل مناسب قند خون
- کاهش خونرسانی به اندامها
- عدم رعایت بهداشت پاها
- کاهش حس در اندام تحتانی (نوروپاتی)
- دفورمیتیهای پا (تغییر فرم پا و انگشتان به دلیل فشار و عدم رعایت توصیههای پیشگیرانه)
انواع زخمهای دیابتی: شناخت و تشخیص
زخمهای دیابتی بر اساس علت اصلی، به سه دسته تقسیم میشوند:
۱. زخمهای دیابتی ایسکمیک
این نوع زخمها ناشی از عدم خونرسانی کافی به اندام تحتانی هستند که منجر به نکروز (بافت مرده) در انتهای عضو میشود. زخمهای ایسکمیک خطرناکترین نوع زخم دیابتی هستند و در صورت عدم درمان به موقع و تخصصی، به سرعت منجر به قطع عضو میشوند.
مشخصات و روش تشخیص زخمهای پای دیابتی ایسکمیک:
- معمولا نوک انگشتان و پاشنه پا را درگیر میکنند.
- نکروتیک (بافت سیاه رنگ/مرده) هستند.
- نبض دورسال (روی پا در امتداد انگشت سوم) بسیار ضعیف یا اصلا حس نمیشود.
- اندام سرد و رنگپریده است.
- زخم عفونی و بودار است.
- زخم پرترشح است.
- حاشیههای زخم نامنظم و غیرقابل اندازهگیری است.
مراحل درمان زخم دیابتی ایسکمیک:
هر زخم دیابتی با علت ایسکمی، پروتکل درمانی مشخصی دارد. هرگونه درمان غیراصولی، به ویژه توسط افراد غیر متخصص و با هدف فروش محصولات خاص، میتواند خسارات جبرانناپذیری به بار آورد.
- بررسی نبض دورسال: در صورت وجود خونرسانی (حتی ضعیف)، درمانهای اولیه (دبریدمان، شستشو، اوزونتراپی، پانسمان و…) آغاز میشود. اگر نبض حس نشد، بیمار بدون هیچ اقدام دیگری (به جز شستشوی ساده زخم) باید فورا به متخصص جراح عروق ارجاع داده شود تا پس از درمان عروقی، ادامه درمان زخم انجام شود.
- بررسی عفونت: همزمان با شروع درمان زخم، آزمایشات لازم جهت بررسی میزان عفونت انجام میشود. در صورت مثبت بودن آزمایشات، بیمار به متخصص عفونی ارجاع داده میشود تا درمان سیستمیک عفونی همزمان با درمان زخم ادامه یابد.
- مشاوره ارتوپدی: اگر زخم برای مدت طولانی باز بوده و استخوان عضو اکسپوز (برهنه) باشد، بیمار باید برای بررسی استئومیلیت (عفونت استخوان) به متخصص ارتوپدی ارجاع داده شود. همچنین در صورت وجود دفورمیتی عضو (مثل پای شارکو، هالوس والگوس)، ارجاع به ارتوپد الزامی است.
- دبریدمان و اقدامات درمانی مناسب: انجام دبریدمان و سایر اقدامات درمانی متناسب با زخم.
- ممنوعیت بانداژ کشی: هرگز از بانداژ کشی برای پای دیابتی با علت ایسکمی استفاده نکنید.
- کنترل قند خون و عفونت: ادامه درمان زخم با کنترل دقیق قند خون و عفونت.
۲. زخمهای دیابتی نوروپاتیک
این زخمها ناشی از اختلال در حس (درد، حرارت، فشار) در اندام هستند. بیمار حس اندام را از دست میدهد و در مواجهه با فشار (مثلا کفش نامناسب) یا حرارت (مثلا نزدیک شدن به وسایل گرمایشی)، متوجه آسیب نمیشود و طی مدت کوتاهی دچار زخم میشود.
مشخصات و روش تشخیص زخمهای دیابتی نوروپاتیک:
- معمولا قاعده و کف پا را درگیر میکنند.
- شکل ظاهری شبیه پینه (کالوس) دارند.
- خشک، سفت و بدون ترشح هستند.
- گاهی بودار و عفونی میشوند.
- حاشیههای زخم منظم و قابل اندازهگیری است.
- پوست اطراف زخم شکننده، براق و خشک است.
درمان زخمهای دیابتی نوروپاتیک:
- TCC (Total Contact Cast): در زخمهای دیابتی نوروپاتیک، TCC به عنوان “استاندارد طلایی” جهانی درمان شناخته میشود. TCC نوعی گچگیری است که برای برداشتن فشار (Off-Loading) از ناحیه آسیبدیده انجام میشود.
- دبریدمان شارپ: برداشتن کالوس (پینه خشک و سفت زخم) با تیغ جراحی.
- آزمایشات و ارجاع: انجام آزمایشات عفونی، قند، اوره و کراتینین و ارجاع بیمار به متخصص عفونی برای پیگیری درمان سیستمیک عفونی همزمان با درمان زخم.
- بیحرکتی عضو: بیحرکت کردن عضو درگیر برای کاهش فشار روی زخم.
- کنترل قند خون و عفونت: ادامه درمان زخم با کنترل دقیق قند خون و عفونت.
۳. زخمهای دیابتی نوروایسکمیک
در این نوع زخمها، اختلال در خونرسانی و همزمان اختلال حسی وجود دارد که منجر به زخمهای ترکیبی از ایسکمی و نوروپاتی میشود. تشخیص این نوع زخمها نیازمند تخصص و دقت بیشتری است، زیرا درمان صحیح به تشخیص درست وابسته است.
تشخیص زخمهای نوروایسکمیک:
- قاعده یا انگشتان پا را درگیر میکند.
- پرترشح و بودار است.
- نبض دورسال عضو حس نمیشود یا ضعیف است.
- کالوس در زخم دیده میشود.
- عضو رنگپریده و سرد است.
- عفونت در زخم مشهود است.
درمان زخمهای نوروایسکمیک:
- ارجاع به جراح عروق: در صورت عدم وجود یا ضعیف بودن نبض دورسال، بیمار باید به متخصص جراح عروق ارجاع داده شود.
- آزمایشات: بررسی آزمایشات عفونی، قند، اوره و کراتینین کلیه.
- دبریدمان: دبریدمان زخم از بافت نکروز یا کالوس خشک و سفت.
- عدم استفاده از TCC: هرگز در زخمهای نوروایسکمیک از TCC استفاده نمیکنیم.
- انتخاب درمان مناسب: پس از دبریدمان، انتخاب روش درمانی مناسب (اوزونتراپی، هایپرباریک، PRP، لارو درمانی، لایت تراپی، وکیوم درمانی، پانسمانهای بیولوژیک یا سنتتیک، پانسمانهای نقره و نانو و…) بر اساس نوع زخم.
- مشاوره ارتوپدی: مشاوره ارتوپدی جهت بررسی استئومیلیت (عفونت استخوان).
آیا شما یا عزیزانتان با زخم دیابتی درگیر هستید؟ چه سوالاتی در مورد روشهای نوین درمان دارید؟
کلینیک درمان زخم الوزخم ، با بهره گیری از بهترین متخصصان ، مشاور و راهنمای شما در درمان انواع زخم ها می باشد.
